لوگو مجله سلامت آزمایشگاه آرامش

پاسخگوی آرامش : 02172493

پاسخگوی آرامش : 02172493

آزمایش تیروئید

تیروئید به عنوان یک غده درون ریز و کوچک در بدن وجود دارد که حالت پروانه ای داشته و در قسمت جلوی گردن قرار می گیرد. وظیفه این غده رشد بدن و تنظیم متابولیسم سلول های بدن می باشد که این وظایف را با ترشح هورمون ها انجام می دهد. زمانی که غده تیروئید نتواند هورمون ها را به درستی ترشح کند فرد دچار پرکاری و یا کم کاری تیروئید می شود به این ترتیب انجام آزمایش تیروئید بسیار مهم بوده و باید بتوانید این موارد را تفسیر کنید.

یکی از انواع آزمایش هایی که برای تیروئید انجام می شود آزمایش TSH می باشد. در این آزمایش میزان هورمون های تیروئیدی که شامل کلسی تونین T4 و T3 است اندازه گیری می شود. با استفاده از اعدادی که توسط این آزمایش به دست می‌آید می توان میزان هورمون ها را تفسیر کرد. وظایف هورمون هایی که از تیروئید ترشح می شود کنترل میزان سوخت و ساز در بدن می باشد که این هورمون می تواند تمام اعضای بدن را تحت تاثیر قرار دهد. یکی دیگر از هورمون هایی که در ازمایش TSH اندازه گیری می شود، تی اس اچ می باشد. این هورمون وظیفه کنترل کردن غده تیروئید را داشته و از هیپوفیز ترشح می شود.

TSH چیست و مقدار طبیعی آن چه میزانی است؟

اگر آزمایش تیروئید داده باشید قطعا با واژه TSH آشنایی دارید. عددهایی که در این آزمایش بررسی می‌شوند میزان کم یا زیاد بودن هورمون ها را برای شما واضح تر می کند. در حالت نرمال باید TSH بین 0.4 تا ۵ باشد و در افرادی که باردار هستند کمی پایین تر خواهد بود یعنی بین 0.4 تا 4 می باشد. اگر هورمون های تیروئیدی در خون شما کم باشد بدن این کمبود را تشخیص داده و غده هیپوفیز TSH ترشح می کند و باعث تحریک غده تیروئید و ترشح هورمون های تیروئیدی می شود این اتفاق در موارد عکس نیز رخ می دهد به طوری که اگر هورمون های تیروئیدی بیش از حد معمول ترشح شوند غده هیپوفیز تی اس اچ کمتری ترشح کرده و باعث می شود که غده تیروئید در ترشح هورمون ها کنترل شود.

تفسیر آزمایش TSH

برای اینکه بتوانید خودتان جواب آزمایش تیروئید تان را تفسیر کنید این قسمت را از دست ندهید. گفته شد که اگر مقدار TSH در آزمایش بین0.4 تا ۵ باشد یعنی کاملا نرمال است و غده های تیروئید مشکلی ندارند البته در بسیاری از برگه های آزمایش میزان نرمال هورمون ها در جلوی آن نوشته شده است و کارتان برای خواندن و تفسیر کردن آزمایش راحت تر می شود. گاهی اوقات تیروئید مشکل دارد اما جواب تی اس اچ کاملاً طبیعی است که در این موارد نادر پزشک باید به بررسی های بیشتری بپردازد.

تیروئید - تفسیر ازمایش تیروئید- آزمایش TSH

مقدار بالای TSH

اگر میزان TSH در آزمایش تیروئید بالا باشد نشان می دهد که تیروئید نتوانسته به میزان کافی هورمون T3  و T4 را ترشح کند به این ترتیب غده هیپوفیز TSH ترشح کرده و باعث افزایش این هورمون ها در بدن شده است. افرادی که دچار تی اس اچ بالا هستند یعنی از بیماری کم کاری تیروئید رنج می برند و باید تحت نظر پزشک درمان شوند.

مقدار پایین TSH

افرادی که مبتلا به چاقی هستند و از فعالیت های بدنی دور شده اند بیشتر در معرض ابتلا به دیابت نوع ۲ می باشند. در این دیابت برخلاف دیابت نوع یک سلول ها انسولین تولید می کنند اما دیگر بدن نمی تواند از آن ها استفاده کند به این ترتیب گلوکز در خون بالا رفته و فرد دچار دیابت می شود. معمولاً ۹۰ درصد افراد به دیابت نوع ۲ مبتلا هستند آزمایشاتی که برای تشخیص این نوع دیابت استفاده می شود شامل هموگلوبینa1c، قند خون ناشتا و قند خونه تصادفی می باشد که این موارد در بالا به صورت کامل توضیح داده شده اند.

تفسیر آزمایش تیروئید
آزمایش TSH

هورمون تری یدوتیرونین یا T3 و رنج نرمال آن

یکی از هورمون هایی که توسط غده تیروئید ترشح می شود هورمون تری یدوتیرونین نام دارد که نسبت به هورمون تی فور کمتر تولید می شود. نکته مهمی که باید به آن توجه کنید این است که در سنجش آزمایش تیروئید هورمون T4 مهمترین عامل در سنجش خواهد بود اما اگر میزان هورمون TSH پایین باشد و تی فور در حالت طبیعی قرار گرفته باشد، بهتر است به تری یدوتیرونین نگاهی داشته باشید. اگر این هورمون مقادیر بالایی را به خود اختصاص داده باشد پس احتمالاً شما دچار پرکاری تیروئید می باشید. این نوع هورمون می تواند بر روی سیستم سوخت و ساز بدن تاثیر گذاشته و بسیاری از اعضای بدن را تحت تاثیر قرار دهد معمولاً برنج معمولی هورمون تری یدوتیرونین  بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ نانو گرم در دسی لیتر می باشد که باید به شرایط بیمار نیز توجه شود.

سه فاکتور اصلی در بررسی T3

با توجه به اینکه یکی از هورمون های فعال در تیروئید تری یدوتیرونین می باشد سه فاکتور برای بررسی و اندازه گیری آن استفاده می شود که شامل:

T3 معکوس:

نوع معکوس تری یدوتیرونین زمانی که به گیرنده های تیروئید متصل می شود نمی تواند آن ها را فعال کند.

T3 کل:

این نوع از هورمون تری یدوتیرونین دارای T3 آزاد و متصل به پروتئین می باشد.

T3 ازاد:

نوع ازاد به صورت غیر پروتئینی یا غیر متصل به پروتئین می باشد و به عنوان فرم فعال شناخته می شود.

 

تیروئید

زمانی که آزمایش تیروئید انجام شود و هورمون تی فور پایین و تی اس اچ در حالت عادی باشد با وجود سه فاکتور گفته شده در بالا و بررسی آن ها می توانیم به مشکل در تیروئید پی ببریم. معمولاً در بعضی از افرادی که دچار پرکاری تیروئید هستند میزان تی فور عادی و تی تری نرمال است. اگر هورمون تی تری بالا باشد علامتی از بیماری خود ایمنی گریوز می باشد.

رنج نرمال ممکن است در هر آزمایشگاه متفاوت باشد زیرا شرایط آزمایشگاهی کاملاً با یکدیگر فرق می کنند به این ترتیب هر آزمایشگاه سعی می کند تا رنج نرمال را در برگه آزمایش درج کند تا از اشتباهات بعدی جلوگیری کند.

 

هورمون تیروکسین یا T4 و رنج طبیعی آن

یکی از هورمون های مهمی که تیروئید ترشح می کند هورمون تیروکسین می باشد که بیشتر از تی تری در خون وجود دارد. هورمون تیروکسین به دو صورت از غده تیروئید آزاد می شود که شامل  T4متصل به پروتئین و T4 آزاد می باشد. در این بین تیروکسین به تری یدوتیرونین تبدیل می شود و این عملکرد می‌تواند بر روی سوخت و ساز بدن بسیار تاثیرگذار باشد. این هورمون به صورت طبیعی دارای اندازه های بین0.9 تا ۲.۴ نانو گرم در دسی لیتر است.

هورمون تیروکسین به عنوان هورمون ذخیره نیز شناخته می شود اما نمی توان از آن ها برای تولید انرژی یا اکسیژن مورد نیاز برای سلول ها استفاده کرد. زمانی که بدن به انرژی در زمان سوخت و ساز نیاز داشته باشد هورمون تیروکسین یکی از یدهای خود را از دست داده و تبدیل به هورمون تری یدوتیرونین می شود.

در آزمایش تیروئید پرکار میزان هورمون تیروکسین بسیار بالا است و نشان دهنده ترشح بیش از حد از تیروئید می باشد.

میزان TSH طبیعی در بارداری

وجود کم کاری در افراد باردار آن هم در ماه های اول باعث می‌شود تا بر روی جنین تاثیر گذاشته و منجر به عقب افتادگی فرزند شود پس بهتر است حتماً در اولین فرصت نسبت به چک کردن هورمون های تیروئیدی اقدام کنید. میزان هورمون تی اس اچ در خانم های باردار به صورت نرمال در سه ماهه اول بین 0.2 تا 3.9 نانو گرم در دسی لیتر و در سه ماهه دوم و سه ماهه سوم تا ۴.1 نانو گرم در دسی لیتر متغییر بوده و کاملا نرمال و طبیعی می باشد اما بهتر است که تمامی این آزمایش‌ها زیر نظر پزشک انجام شده و شرایط تان مورد بررسی قرار گیرد.

تیروئید در نوزادان

گاهی اوقات نوزادان تازه متولد شده نیز دچار تیروئید می شوند پس بهتر است آزمایش تیروئید در نوزادان را جدی بگیرید زیرا کم کاری و پرکاری در نوزادان می تواند اثرات زیادی را در میزان رشد آن ها داشته باشد. اختلال در رشد باعث ایجاد شدن اختلالات رفتاری در کودکان می شود. زمانی که نوزاد در بیمارستان به دنیا می آید از روز سوم تا روز پنجم از خون کف پای نوزاد برای آزمایش غربالگری استفاده می شود تا اگر دچار مشکلی بود برای رفع آن اقدام شود. معمولاً هورمون tsh در نوزادان اگر بین ۵ تا ۱۰ باشد باید حتماً آزمایش را تکرار کنید و اگر بیشتر از ۱۰ باشد باید نسبت به درمان آن چاره ای بیاندیشید. بهتر است مادرانی که با کم کاری تیروئید روبرو شده اند حتماً برای مصرف دارو به پزشک مراجعه کنند زیرا این عوارض می‌تواند بر روی کودک شان نیز تاثیر گذار باشد.

زمان انجام آزمایش TSH

بیماری های مربوط به غده تیروئید مانند سایر بیماری ها دارای علائم اولیه می باشد بهتر است اگر در شما نیز این علائم وجود داشت نسبت به انجام آزمایش به پزشک مراجعه کنید. علامت های مربوط به کم کاری تیروئید شامل: حساس بودن نسبت به سرما، مشکلات گوارشی و یبوست، احساس خستگی، عدم فعالیت، اضافه وزن و چاقی ناگهانی و بی نظمی در دوران قاعدگی می باشد.

 علامت های موجود در پرکاری تیروئید شامل: لرزش دست ها، به وجود آمدن تپش قلب، لاغر شدن و کاهش وزن بدون دلیل، مضطرب بودن و عصبی بودن بیش از حد و مشکل در خوابیدن می باشد.

چگونه یک آزمایش تیروئید را تفسیر کنیم؟

گاهی اوقات افراد فکر می کنند با در نظر گرفتن مقدار هورمون های تیروئیدی تیروکسین و تری یدوتیرونین که توسط تیروئید ترشح می شود، می توان به کم کاری و یا پرکاری تیروئید پی برد در صورتی که این تصور کاملا اشتباه بوده و باید حتماً آزمایش تی اس اچ برای اندازه گیری هورمون تی اس اچ انجام شود زیرا غده هیپوفیز هورمون را ترشح کرده تا بر روی غده تیروئید تاثیر بگذارد و باعث ترشح هورمون ها شود به این ترتیب از طریق میزان عددی تی اس اچ می توان به بیماری تیروئید پی برد.

آیا برای آزمایش تیروئید باید ناشتا باشیم؟

معمولاً طی تحقیقاتی که بر روی آزمایش تیروئید انجام شده است هیچ رفرنس علمی به غذا خوردن یا نخوردن در هنگام آزمایش اشاره ای نکرده است اما معمولاً پزشکان از افراد می خواهند تا به صورت ناشتا برای انجام آزمایش مراجعه کنند تا تداخلی در نتایج آزمایش به وجود نیاید همچنین بهتر است که شب قبل از خوردن داروهایی مانند پردنیزولون، دوپامین، آمیودارون و یدید پتاسیم بپرهیزید البته این قطع کردن دارو باید تحت نظر پزشک انجام شود.

روش های تکمیلی برای تشخیص بیماری تیروئید

انجام آزمایش تیروئید نمی تواند در تشخیص قطعی بیماری تیروئید کافی باشد بنابراین بیمار برای انجام تست‌های تکمیلی از جمله سونوگرافی و آزمایش خون و تصویر برداری فرستاده می شود.

انجام آزمایش تیروئید در هر آزمایشگاهی کامل و مطمئن بوده و به یک شکل انجام می شود و هزینه آزمایش تیروئید به عوامل مختلفی بستگی دارد.

سایر آزمایش ها برای تفسیر تست تیروئید

کلسی تونین، آنتی بادی های تیروئید، T3 آزاد و تیروگلوبولین از جمله آزمایش هایی می باشد که برای بررسی تست تیروئید انجام می شود.

میزان نرمال هورمون تیروئید در زنان و مردان
نقش مهم هورمون های تیروئید
عوارض پرکاری تیروئید
علل پرکاری تیروئید

کلام آخر

در این مقاله سعی شد تا شما را با آزمایش تیروئید، آزمایش کم کاری تیروئید، آزمایش پر کاری تیروئید، آزمایش تیروئید در بارداری، آزمایش تیروئید در نوزادان و همچنین با تفسیر آن ها آشنا کنیم. تمامی اعداد در این مقاله با توجه به رفرنس های علمی نوشته است ولی ممکن است اعداد نرمال در هر آزمایشگاه متفاوت باشد پس برای تفسیر آزمایش از همان اعداد نوشته شده در برگه آزمایش  استفاده کنید. شما می توانید از تست تیروئید آنلاین نیز بهره بگیرید تا حدودی به اعداد تقریبی هورمون های موجود در خون پی ببرید و برای تشخیص قطعی به پزشک مراجعه کنید.