لوگو مجله سلامت آزمایشگاه آرامش
جستجو

پاسخگوی آرامش : 02172493

جستجو

پاسخگوی آرامش : 02172493

فلوسایتومتری چیست؟ راهنمای کامل و کاربردها

فلوسایتومتری چیست؟ راهنمای کامل و کاربردها
به این متن امتیاز دهید
5/5
فهرست مطالب

فلوسیتومتری چیست؟

فلوسیتومتری یک فناوری توسعه یافته است که امکان تجزیه و تحلیل و اندازه‌گیری ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و/یا ژنی سلول‌ها و پروتئین ها را در حالت معلق فراهم می‌کند. با پیشرفت‌های صورت گرفته این فناوری می‌توان در حدود 35 آنتی‌ژن و حتی بیشتر را به‌طور هم‌زمان در یک لوله شناسایی نموده و به آزمایشگاه‌های بالینی و محققان اجازه می‌دهد تا خواص متعدد سلول‌های منفرد را به‌صورت سریع و به روشی کمی اندازه‌گیری نمایند.

با توجه به دامنه کاری بالای تکنیک فلوسیتومتری، این فناوری در زمینه‌های علمی متعددی از جمله ایمونولوژی، هماتولوژی، زیست‌شناسی سلولی، تحقیقات سرطان، زیست‌شناسی تکوینی و بسیاری رشته های دیگر مورد استقبال قرار گرفته است. در محیط آزمایشگاهی بالینی، فلوسیتومتری معمولاً برای تائید تشخیص بیماری های نقص ایمنی اولیه، نقص ایمنی ثانویه و بدخیمی های خونی استفاده می شود. برای بررسی پاسخ به درمان و نیز تشخیص پیشرفت یا عود مجدد بیماری نیز می توان از این تکنیک بهره برد.

همچنین برای کمک به درمان های نوین سلولی، از جمله شمارش سلول های بنیادی برای ذخیره سازی و استفاده از آن ها در پیوند سلول های بنیادی و ساخت سلول های مهندسی شده مانند سلول های T کایمریک (CAR-T) نیز می توان از تکنیک فلوسیتومتری استفاده نمود.

اساسی ترین اصل فناوری فلوسیتومتری، عبور یک ردیف پشت سر هم از سلول ها یا ذرات به‌صورت معلق از جلوی یک پرتو لیزر به منظور اندازه گیری ویژگی های فیزیکی (به عنوان مثال، نوری) و شیمیایی (مانند بیان آنتی‌ژن) هر سلول یا ذره است. هنگامی که سلول ها از جلوی نور لیزر عبور می کنند، نور را جذب کرده، می شکنند و به دنبال آن پرتوی نوری را از خود ساطع می کنند که متعاقباً توسط مجموعه ای از آشکارسازهای دستگاه فلوسیتومتری گرفته می شود. مقدار نوری که هر سلول در جهت جلو پخش می‌کند تابعی از اندازه و ضریب شکست آن است که به اصطلاح آن را پراکندگی رو به جلو (FSC) می نامند.

علاوه بر این، هر سلول دارای اندامک‌ها، گرانول‌ها و سایر ویژگی‌هایی است که نور را به طرفین منعکس می‌کنند که به اصطلاح پراکندگی جانبی (SCC) ناگذاری شده است که نشانگر پیچیدگی کلی سلول می باشد. از آنجایی که برخی از انواع سلول‌ها دارای اندازه‌ها و پیچیدگی‌های منحصربه‌فردی هستند، می‌توان برخی از انواع سلول‌ها را صرفاً بر اساس ویژگی‌های FSC و SSC شناسایی کرد، همانطور که در شمارش کامل خون برای شناسایی گلبول‌های سفید (WBC)، گلبول‌های قرمز (RBC) و پلاکت ها (PLT) و برای تمایز لنفوسیت ها، مونوسیت ها، نوتروفیل ها، ائوزینوفیل ها، بازوفیل ها و برخی از انواع سلول ها از یکدیگر انجام می‌شود.

با این حال، زیر مجموعه‌های لنفوسیتی متعددی نیز وجود دارد؛ به عنوان مثال، سلول‌های CD4+ T، سلول‌های CD8+ T، سلول‌های γδ T، سلول‌های B و سلول‌های کشنده طبیعی (NK)، که ویژگی‌های FSC و SSC بسیار مشابهی دارند و شناسایی آن ها بدون داشتن اطلاعات اضافی در مورد اینکه کدام آنتی‌ژن پروتئینی یا CD مارکر را بیان می کنند، غیر ممکن است.

کاربرد فلویستومتری

فلوسیتومتری اغلب برای مشخص کردن بیماری ها در بالین استفاده می شود. خون محیطی، آسپیراسیون مغز استخوان و مایع مغزی نخاعی همگی نمونه هایی هستند که می توانند با استفاده از فلوسیتومتری تجزیه و تحلیل شوند. درک این نکته ضروری است که آنالیز فلوسیتومتری اغلب همراه با سایر تست های توصیفی مانند بررسی مورفولوژیک استفاده می شود. 

آسیب شناسان، مورفولوژی سلولی نمونه ها را بررسی می کنند. اغلب، نئوپلاسم های هماتولوژیک تغییرات مورفولوژیک خاصی را نشان می دهند و فلوسیتومتری ویژگی بیشتری را ارائه می دهد. فلوسیتومتری اغلب می‌تواند عود سرطان را قبل از تشخیص تغییرات مورفولوژیکی تشخیص دهد.

اندازه گیری محتوای DNA یکی از اولین کاربردهای فلوسیتومتری بوده است. افزایش محتوای DNA در سلول های بدخیم در مقایسه با سلول های غیر بدخیم توسط این تکنیک قابل مشاهده است، به این صورت که سلول های سالم و طبیعی دیپلوئید هستند (دو مجموعه کامل از کروموزوم ها)، در حالی که سلول های بدخیم اغلب دارای ناهنجاری هایی در کروموزوم های خود هستند که می‌تواند با فلوسیتومتری اندازه گیری شود. مطالعات صورت گرفته رابطه بین ناهنجاری‌های DNA و مدت بقا در بیماران مبتلا به بیماری انکولوژیک را برای پیش‌بینی پیش آگهی بیماری ها نشان داده است.

بررسی فنوتیپ یا همان شناسایی خصوصیات قابل مشاهده خاص یک سلول، یکی دیگر از کاربردهای رایج فلوسیتومتری در انکولوژی است. نام‌های فنوتیپی زیادی برای تمایز سلول‌های سالم از سلول‌های تومور وجود دارد. تعدادی زیادی از CD مارکرها برای تشخیص فنوتیپ های رایج سلول های ایمنی ارائه شده است که در جدول زیر به تعدادی از آن ها اشاره شده است:

جدول: سلول های ایمنی رایج و CD مارکرهای اختصاصی آن ها

سلول ایمنیCD مارکر
سلول T کمکی  (Th)CD3+, CD4+
سلول T کشنده (CTL)CD3+, CD8+
سلول کشنده طبیعی (NK)CD16+, CD56+
سلول BCD3-, CD19+
مونوسیتCD3-, CD14+
CD = Cluster of differentiation

سلول های توموری نیز اغلب گیرنده های سطحی قابل تشخیص را بیان می کنند. به عنوان مثال، آنالیز فلوسایتومتری بیماران مبتلا به لوسمی پرومیلوسیتیک حاد (APL) نشان داده شده است که یک فنوتیپ میلوئیدی به عنوان CD11b- و CD11c- را نشان می دهد. در مقابل، در سلول های میلوئیدی نرمال، فنوتیپ CD11b+ و CD11c+ است.

تعیین دودمان سلول های T یا B در لوسمی های لنفوبلاستیک حاد (ALLs) نمونه دیگری از بررسی فنوتیپ است. پس از مشخص شدن سلول T یا B، هر دودمان را می توان برای تعیین زیر گروه ها و پیش آگهی بیماری بررسی کرد. لوسمی سلول B ابتدایی مارکرهای CD19 و CD10 را بیان می‌کند، در حالی که لوسمی سلول B بالغ CD19 را بیان می‌کند اما CD10 را بیان نمی‌کند. درک منشاء خاص این بیماری لوسمی سلول B در تعیین گزینه های درمانی و پیش آگهی به پزشک معالج کمک می‌کند.

به‌صورت اختصاصی در حیطه بالینی در آزمایشگاه آرامش بررسی انواع پنل های مربوط به بیماری های نقص ایمنی و خونی انجام می پذیرد:

پنل مارکرهای مربوط به بیماری های AML، MDS و CML

HLA-DR, CD13, CD33, CD14, CD64, CD34, CD3, CD5, CD19, CD11b, CD 41, Cd42, CD61, CD71, CD235a, CD4, CD7, CD8, MPO, CD45, CD38, CD15, CD16, CD56, CD200

پنل مارکرهای مربوط به بیماری های B-ALL/T-ALL

HLA-DR, CD1a, CD2, CD3, CD4, CD5, CD7, CD8, CD10, CD13, CD16, CD19, CD20, CD22, CD33, CD34, CD45, CD56, cyto CD3, cyto CD22, TdT

پنل مارکرهای مربوط به بیماری های B-LPD

HLA-DR, CD5, CD10, CD19, CD20, CD22, CD23, CD25, CD30, CD34, CD38, CD43, CD45, CD56, CD11C, CD103, CD123, CD3, CD138, CD79a, FMC-7, Kappa, Lambda, ZAP70

پنل مارکرهای مربوط به بیماری های immune deficiency

HLA-DR, CD3, CD4, CD8, CD11a, CD11b, CD11c, CD15, CD16, CD18, CD19, CD20, CD45, CD56

پنل مارکرهای مربوط به Infertility

HLA-DR, CD3, CD4, CD5, CD8, CD16, CD19, CD20, CD45, CD56

پنل مارکرهای مربوط به PNH

CD55, CD59, CD14, CD16, CD24, FLAER

پنل مارکرهای مربوط به بیماری های Platelet Dysfunction Syndrome

CD41, CD42, CD63

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین مطالب :
ژوئن 6, 2022
آزمایش ژنتیک چیست؟ + انواع، کاربردها و تحلیل نتایج
آزمایش ژنتیک چیست؟ آزمایش ژنتیک نوعی آزمایش پزشکی است که تغییرات در ژن ها، کروموزوم ها یا پروتئین ها را مشخص می کند. نتایج یک […]
ژوئن 1, 2022
آزمایش خون و تفسیر کامل آن+ معرفی انواع آزمایش خون
آزمایش خون چیست؟ آزمایش خون چیست؟آزمایش خون برای اندازه گیری یا بررسی سلول ها، مواد شیمیایی، پروتئین ها یا سایر مواد موجود در خون استفاده […]
سپتامبر 19, 2021
CRP و ESR در آزمایش خون چیست؟
آزمایش CRP برای بررسی عفونت و التهاب در بدن انجام می شود. پروتئین فعال C با حساسیت بالا (hs-CRP) و پروتئین فعال C بسیار حساس (us-CRP) نام های دیگری هستند که برای CRP به کار می روند.
آوریل 20, 2024
جشن گرامیداشت آزمایشگاهیان در آزمایشگاه آرامش برگزار شد
گزارش گرامیداشت آزمایشگاهیان آزمایشگاه آرامش به گزارش روابط عمومی آزمایشگاه در این رویداد که به مناسبت بزرگداشت حکیم جرجانی و روزعلوم ازمایشگاهی در رستوران فرین […]
آوریل 17, 2024
برگزاری وبینار تخصصی با موضوع هموفیلی از تشخیص تا درمان
به گزارش روابط عمومی آزمایشگاه آرامش آکادمی آرامش در روز هموفیلی سخنرانی علمی با موضوع هموفیلی در بستر گوگل میت برگزار شد خانم دکتر نژاد […]
آوریل 13, 2024
آزمایش خون در مدفوع: علائم، علل و روش انجام
مقدمه: آزمایش خون مخفی مدفوع (FOBT) برای یافتن خون در مدفوع استفاده می شود. FOBT خونی را در مدفوع پیدا می کند که شما نمی […]
آوریل 8, 2024
تشخیص زودهنگام آلزایمر با آزمایش خون ممکن شد
مقدمه: در ماه جولای، اولین آزمایش خون مستقیم که برای ارزیابی خطر ابتلای کاربر به بیماری آلزایمر طراحی شده بود، وارد بازار شد. دکتر زالدی […]
آوریل 8, 2024
آزمایش خون RBC: علائم، نحوه انجام و تفسیر نتایج
مقدمه: اگر شرایط سلامتی خاصی از جمله کمبودهای تغذیه ای، اریتروسیتوز و برخی بیماری های مزمن داشته باشید، ممکن است تعداد گلبول های قرمز (RBC) […]
آوریل 7, 2024
روز جهانی بهداشت 2024
روز جهانی بهداشت 2024 دکتر محمود یعقوبی عضو تیم مدیریت و رهبری آزمایشگاه شبانه روزی پاتوبیولوژی و ژنتیک آرامش، در پیامی به مناسبت روز جهانی […]
آوریل 6, 2024
آزمایش خون wbc: علائم، ضرورت انجام و تفسیر نتایج
مقدمه: WBC آزمایشی است که تعداد لکوسیت ها را در خون اندازه گیری می کند. لکوسیت ها بخش مهمی از سیستم ایمنی هستند که به […]

درخواست آزمایش در منزل

نمونه گیری  رایگان در منزل و محل کار شما 

جواب آزمایش را هم بصورت آنلاین دریافت نمایید